Ar Gedour Actualité spirituelle et culturelle de Bretagne
Ganet e Domnonea Breizh-veur e fin ar 5-vet kant-ved, Tudual a voe gant Budog, diskibl da Sant Maodez. E vamm a oa Koupaia (emañ he bez e Langoad), e c’hoar a zo Santez Sev, kehelet e parrez Sant-Sev, nepell diouzh Montroulez. Galvet gant Deroc’h, e genderv, en aber ar Gindi hag ar Yeodi, eo eno e tiazezas ur manati bras. Galvet da vezañ eskob, ez eo bet Tudual avieler bras hanternoz Breizh. Marvet eo Tudual d’an 30 a viz Du 553. E relegoù a voe degaset da gentañ da Laval (Lann-Tual ?) ha goude-se da Chartrez e amzer aloubadegoù an Normaned. Distroet da Landreger ez int bet miret diouzh distrujadegoù an Dispac’h Gall.
Tudual a zoug c’hoazh un anv all : Pabu (an Tad) ; an anv diwezhañ-mañ a gaver e Pabu, Sant Pabu, Tre-Babu, Lann-Babu. E anv berraet a zo deuet da vezañ Tudal pe Tual, Tudy – marteze ivez Tudeg -ha Paban. Aet eo da anv tiegezh, ar pezh a ziskouez e oa hon sant poblek-tre. E Ouel, a dlefe bezañ d’an 30 a viz Du, a zo kilet d’ar 1-añ a viz Kerzu. Hervez Gourdisten, a skrivas war-dro 880, Tudual a voe unan eus ar pevar feulvan a reas braster bro-Gerne : Gradlon, Kaourantin, Gwenole, hag uheloc’h egeto, Tudual. Evitañ eo ar c’hentañ hag ar brasañ : Bez e voe ur skouer evit ar venec’h, emezañ. (Memor e Kemper, diret e Sant Brieg)
Pedomp : Grit ur sell a vadelezh, Aotrou Doue, ouzh hoc’h iliz a Vreizh hoc’h eus degaset da gentañ d’ar Feiz dre labour abostolek Sant Tudual ; teurvezit bremañ dre e bedenn vat evidomp, hon mirout divrall en ho toujañs hag en ho karantez. Dre H. S. J. K., Amen.
Tennet eus Kelc’h Katolik
Chanjet eo bet skritur anv sant Tudual a gaoz da fari ur skrivour ag an XIvet kantved : chanjet eo bet en amzer-se bet urzh al letrennoù etre an T hag ar G.
Da benn gentan e veze gwraet anezhan Tutuual (Tud gwall) e IXvet kantved, Tutgual e Xvet kantved ha Tugdual en XIvet kanved, ha setu an anv skrivet hiziv an deiz e galleg.
Gouarnet eo bet stummoù kozh e brezhoneg elkent (Tudal, Tudual, Tual)
Nag ur spont eo klevet sell gwezh « Tugdual » e galleg.
Re zivezhat eo marse mil blez goude da chanj an traoù, mes diaes eo ‘vit an diskouarn ‘elkent !
L’orthographe du nom de saint Tudual a été changée au XIème siècle par la sottise d’un copiste ignorant et distrait qui a inversé deux lettres, et c’est hélas cette orthographe fautive qui s’est perpétuée sous la forme française jusqu’à nos jours.
La forme première est Tutuual (peuple valeureux en vieux-breton) Tud-gwall. C’est un supplice pour tout bretonnant que d’entendre Tugue-du-ale ; hélas, après mille ans, c’est difficile de rétablir la vérité, d’autant que ce prénom a été adopté tel quel et que de mauvaises habitudes ont été prises.
Pour les futurs parents, de grâce, reprenez les formes anciennes ou populaires bretonnes !
Sant Tudual, pedit evidomp !